Së pari, duhet të vrasim mitin e Hvarit si një sfilatë e pafundme jahtesh dhe fustanesh linoje që kushtojnë sa një rrogë vjetore. Në vitin 2026, ky ishull kroat vazhdon të shitet si një lloj Saint-Tropez i Ballkanit, por kjo është vetëm një shtresë e hollë verniku mbi një shkëmb brutal dhe të egër gëlqeror. Hvari nuk është i butë. Ai është i mprehtë, i djegur nga kripa dhe i pamëshirshëm nën diellin e gushtit. Ndërsa turistët grumbullohen në sheshin kryesor, ata që kërkojnë të vërtetën e këtij vendi duhet të shikojnë poshtë, drejt greminave ku deti Adriatik përplaset me dhunë pasive pasive mbi gurët e bardhë. Një peshkatar i vjetër i quajtur Stjepan, me lëkurën e bërë si lëkurë këpucësh nga dekadat në det, më tha një herë ndërsa lidhte rrjetat e tij: Deti nuk i njeh paratë tuaja, ai njeh vetëm peshën e trupit tuaj kur godet sipërfaqen. Stjepan kishte të drejtë. Kërcimi nga shkëmbinjtë nuk është një aktivitet sportiv; është një akt dorëzimi ndaj gravitetit në një vend që historikisht ka qenë një udhëkryq i rëndësishëm në kultura dhe historia e Ballkanit.
“The sea is as near as we come to another world.” – Anne Stevenson
Pika e parë që duhet vizituar është Pokonji Dol, por jo plazhi i mbushur me çadra. Duhet të ecni në bregun e majtë, aty ku rruga zhduket dhe mbetet vetëm gjurmët e dhive. Këtu, shkëmbinjtë ngrihen rreth shtatë metra mbi një ujë aq të pastër sa të jep ndjesinë e vertigo-s edhe para se të kthehesh. Ky nuk është një vend për fillestarët që kërkojnë fotografi për rrjetet sociale. Ky është një vend ku gëlqerja të grin gishtat dhe era e jodit të mbush mushkëritë me një intensitet që nuk e gjen në destinacione turistike në Shqiperi dhe vendet fqinje. Ndryshe nga plazhet e buta në Ulqin apo gjiret e mbrojtura në destinacione turistike ne Shqiperi dhe vendet fqinje si Himarë, këtu çdo lëvizje kërkon vëmendje kirurgjikale. Shkëmbi është i mprehtë si brisk, një kontrast i madh me rregullin urban të qyteteve si Prishtinë apo strukturën historike të Selanikut. Micro-zooming në teksturën e gurit këtu zbulon mijëra fosile të vogla, dëshmitarë të kohës kur ky ishull ishte fundi i detit. Kur njeriu qëndron në buzë, zhurma e diskotekave të Hvarit zhduket, duke u zëvendësuar nga kënga monotone e gjinkallave dhe rrahja ritmike e valëve.
“A man who is not afraid of the sea will soon be drowned, for he will be going out on a day he shouldn’t.” – J.M. Synge
Pika e dytë, dhe ndoshta më dramatikja në gjithë rajonin ku ndërthuret Maqedonia e Veriut dhe Kroacia, është Crvene Stijene (Shkëmbinjtë e Kuq). Të arritshëm vetëm me varkë, këto mure vertikale duken sikur kanë gjakosur nga brenda, me shtresat e kuqërremta të oksidit të hekurit që ndajnë gëlqeren e bardhë. Këtu lartësia shkon deri në 15 metra. Rënia zgjat vetëm pak sekonda, por në atë kohë, mendja përjeton një lloj pastrimi që asnjë spa luksoze në ishull nuk mund ta ofrojë. Është një përvojë e ngjashme me ndjesinë e egërsisë që gjen në Kotor apo në thellësitë e Parku Kombëtar Krka, por me një rrezikshmëri më të lartë. Ndërsa në Vis mund të gjeni shpella të qeta, Crvene Stijene kërkon guximin e një njeriu që nuk ka asgjë për të humbur. Pas goditjes me ujin, ftohtësia e papritur është një shok elektrik që të kthen në jetë. Pika e tretë është Jerolim, pjesë e arkipelagut Pakleni. Këtu nuk bëhet fjalë për lartësi ekstreme, por për estetikën e hedhjes. Gurët janë të rrafshët, të lëmuar nga shekujt, duke krijuar platforma natyrale. Është një vend që të kujton distancat kulturore mes qetësisë së Gostivarit apo traditës së Nishit dhe kësaj lirie absolute mesdhetare. Në Jerolim, kërcimi është një kërcim, një moment pezullimi ku trupi bëhet pjesë e peizazhit. Ky vend nuk është për ata që duan siguri. Nëse jeni nga ata që kërkojnë shpëtimtarë plazhi dhe flamuj të verdhë, qëndroni në pishinat e hoteleve. Kërcimi nga shkëmbinjtë në Hvar është për ata që e kuptojnë se udhëtimi nuk është për të parë gjëra, por për të ndjerë forcën e tokës nën këmbë dhe mungesën e saj pas një sekonde. Nga Xanthi në veri e deri në jugun e largët, pak vende ofrojnë këtë lloj ballafaqimi me veten. Në fund, kur dielli fillon të ulet dhe kthen detin në një pasqyrë të lëngshme argjendi, njeriu kupton se Hvari nuk është qyteti, por ky rreth i rrezikshëm gurësh. Ne udhëtojmë jo për të ikur nga jeta, por që jeta të mos na ikë neve, dhe asgjë nuk të bën të ndihesh më i gjallë se sa ai moment kur graviteti fiton dhe ti thjesht pranon rënien.