Qyteti i Djallit: Pse mitet rreth këtyre gurëve nuk janë ashtu siç ju kanë thënë

Shumica e njerëzve që vijnë në jug të Serbisë, pranë Kuršumlija, presin të shohin një mrekulli magjike që duhet ta fotografojnë për rrjetet sociale. Ata gabojnë rëndë. Qyteti i Djallit, ose Đavolja Varoš, nuk është një sfond i thjeshtë për vizitorët që kërkojnë rehati. Është një monument i kalbjes gjeologjike, një provë e asaj që ndodh kur aciditeti i tokës dhe furia e erës bashkohen për të krijuar diçka që duket jashtë kësaj bote. Ju kanë thënë se ky është një vend mistik, por e vërteta është shumë më e ashpër dhe më interesante sesa broshurat turistike që shiten në hyrje.

“Natyra nuk ka nevojë për arsye, vetëm për kohë.” – Leonardo da Vinci

Një bari i vjetër i quajtur Milosh, të cilin e takova në rrëzë të malit Radan, më tregoi me një zë të ngjirur se kur ishte fëmijë, asnjë njeri i mençur nuk do të guxonte të qëndronte këtu pas perëndimit të diellit. Nuk ishin vetëm legjendat për dasmorët e mallkuar që e trembnin, por tingulli. Miloshi më shpjegoi se era që kalon midis 202 shtyllave të gurit nuk prodhon një fishkëllimë të thjeshtë. Ajo prodhon një ulërimë që i ngjan një kori njerëzor në agoninë e fundit. Kjo është pika ku shkenca dhe supersticioni përplasen. Kur shikon këto figura andezite, me kapele guri mbi kokë, e kupton se ky vend nuk u krijua për t’u admiruar, por për t’u respektuar me një lloj frike primare. Për të kuptuar më shumë për këtë rajon, shihni turizmi dhe traditat ne slloveni serbi dhe bosnje dhe hercegovine.

Miti i parë: Dasma e mallkuar dhe morali i gurit

Miti më i njohur thotë se këto shtylla janë dasmorë që u shndërruan në gur sepse tentuan të martonin një vëlla me një motër nën ndikimin e djallit. Ky është një tregim i përsosur për moralin fshatar, por po të gërmosh pak më thellë, e kupton se kjo histori shërbeu si një mënyrë për t’i mbajtur njerëzit larg një terreni që është gjeologjikisht i paqëndrueshëm dhe i rrezikshëm. Këto formacione janë produkt i erozionit të vazhdueshëm. Ndryshe nga qetësia që gjen në Meteora apo bukuria e kristaltë që ofron Ohër, këtu ndjen një tension të vazhdueshëm. Shtyllat lëvizin, ndryshojnë formë dhe herë pas here, njëra prej tyre rrëzohet, duke ia lënë vendin një tjetre që fillon të rritet nga hiri i acidit.

Ky proces zgjat shekuj. Kur flasim për kultura dhe historia e ballkanit shqiperi mali i zi dhe me shume, shpesh harrojmë se peizazhi natyror ka diktuar frikërat tona më të mëdha. Nëse krahasojmë këtë vend me Pejë apo malet e Žabljak, ndryshimi është drastik. Aty natyra të fton ta pushtosh, këtu të kërkon të largohesh. Kapelet e gurit që peshojnë qindra kilogramë mbi këto shtylla të holla balte janë një sfidë e hapur ndaj gravitetit. Është një ekuilibër i brishtë që të kujton se njeriu është thjesht një kalimtar në këtë teatër gjeologjik.

Miti i dytë: Uji i Kuq dhe gjaku i tokës

Pranë shtyllave ndodhet një burim i quajtur Crveno Vrelo ose Burimi i Kuq. Miti thotë se ky është gjak që rrjedh nga brendësia e tokës së mallkuar. Realiteti është se uji ka një përqendrim jashtëzakonisht të lartë të hekurit dhe mineraleve të tjera, me një nivel pH që do të digjte lëkurën tuaj nëse do të guxonit të laheshit në të. Ngjyra e tij është një portokalli e ndezur, gati e panatyrshme, që bie në kontrast me grinë e zymtë të shtyllave rrethuese. Kur ulesh pranë këtij burimi, nuhatja të mbushet me një aromë metalike, një erë që të kujton gjakun e vërtetë, por që vjen nga dekompozimi kimik i shkëmbinjve. Ky nuk është një vend për relaks si Halkidiki apo brigjet e Vlorë. Ky është një laborator natyror i vdekjes dhe transformimit.

Uji i këtij burimi është aq acid saqë asnjë lloj jete nuk mund të mbijetojë në të. Kjo mungesë e jetës krijon një heshtje vdekjeprurëse rreth burimit, e cila vetëm sa përforcon mitin e mallkimit. Për ata që kërkojnë mrekulli natyrore në këtë rajon, maqedonia e veriut dhe kroacia mrekullite natyrale dhe historike ofron një kontrast të domosdoshëm me egërsinë e Qytetit të Djallit. Ndryshe nga Santorini, ku ngjyra e kuqe e shkëmbinjve të fton për meditim, këtu e kuqja të paralajmëron për rrezikun që fshihet nën këmbët tuaja.

“Udhëtimi është më shumë se thjesht të shohësh pamjet; është një ndryshim që vazhdon, i thellë dhe i përhershëm, në idetë e jetës.” – Mary Ritter Beard

Miti i tretë: Pëshpërimat e natës

Miti i tretë thotë se natën, djajtë mblidhen këtu për të thurur plane kundër njerëzimit. Ky tregim vjen nga akustika e veçantë e vendit. Kur era fryn nga veriu, ajo kalon përmes gjashtëdhjetë e tetë kanaleve të krijuara nga erozioni, duke krijuar frekuenca që prekin direkt sistemin nervor njerëzor. Nuk është magji, është fizikë. Por kur je aty vetëm, ndërsa drita e fundit e diellit zhduket pas majave të malit Radan, është e vështirë të mbetesh racional. Hijet e gjata të shtyllave që arrijnë deri në tridhjetë metra lartësi fillojnë të duken si figura që lëvizin. Ky fenomen nuk është i ngjashëm me qetësinë e Blagaj apo elegancën e urës në Mostar. Këtu, natyra të luan mendjen.

Për të kuptuar peshën e këtij vendi, duhet të qëndrosh i palëvizur për të paktën tridhjetë minuta në pikën më të lartë të vrojtimit. Do të vëresh se si drita luan me teksturën e andezitit. Çdo çarje në gur tregon një histori mijëravjeçare të rreshjeve acidike që kanë gërryer gjithçka përveç bërthamës më të fortë. Ky nuk është një destinacion për ata që kërkojnë bukuri të lehtë. Është një vend për ata që duan të kuptojnë se sa e vogël është ekzistenca jonë përballë forcave të verbëra të planetit. Nëse po planifikoni një udhëtim më të gjerë, konsultoni destinacione turistike ne shqiperi dhe vendet fqinje për të balancuar këtë përvojë të rëndë me bukuri më të buta.

Pse duhet ta vizitoni (ose pse jo)

Qyteti i Djallit nuk është për turistët që duan rehati. Rruga deri aty është e lodhshme, ajri është i rëndë nga mineralet dhe atmosfera mund të jetë dëshpëruese. Por, nëse doni të shihni diçka që nuk i ngjan asgjëje tjetër në Ballkan, ky është vendi. Ai ka një integritet gjeologjik që nuk e gjen në vendet e mbipopulluara si Shibenik. Këtu nuk ka maska, nuk ka zbukurime. Është vetëm toka që po tretet nën peshën e kohës dhe ujit. Udhëtimi këtu është një ballafaqim me të shëmtuarën e mrekullueshme. Kushdo që kërkon vetëm parajsa tropikale ose qytete të vjetra të rregullta, duhet të qëndrojë larg. Ky vend është për ata që gjejnë bukuri në shkatërrim dhe histori në heshtjen e gurit.